Parlamentaryzm jest najodpowiedniejsz? form? organizacji dla spo?ecze?stwa opartego na pracy najemnej i wyzysku mas ludowych przez posiadaczy kapita?u.
Piotr Kropotkin
Błąd
  • XML Parsing Error at 1:385. Error 9: Invalid character

Ameryka?skie korzenie rasizmu

A-tak

Krzysztof Wasile miniaturaRozmowa z doktorem Krzysztofem Wasilewskim, autorem ksi??ki Bezdomnych gromady niema?e... Dyskurs imigracyjny na ?amach prasy ameryka?skiej (1875-1924), ktra w?a?nie ukaza?a si? nak?adem oficyny wydawniczej Bractwo Trojka.

A-tak: Co sk?oni?o ci? do napisania tej ksi??ki?

Krzysztof Wasilewski: Chcia?em pokaza?, ?e sposb w jaki pisano o imigrantach na prze?omie XIX i XX wieku, mo?na ?mia?o prze?o?y? na to, jak wsp?czesne media informuj? nas o problemie uchod?czym. Sama ksi??ka ma tytu? historyczny, ale uwa?am, ?e mo?na j? odczytywa? zarwno jako opis wydarze?, maj?cych miejsce sto lat temu, jak i ksi??k? o mechanizmach, ktre rz?dz? mediami. Chcia?em te? pokaza?, jak mo?na wykorzysta? cyfrowe zbiory, bo w wi?kszo?ci opiera?em si? w?a?nie na nich, a z pras? papierow? mia?em niewiele do czynienia. Moja praca pokazuje wi?c, jakie mo?liwo?ci daje internet i r?ne repozytoria. Mnie pozwoli?o to przegl?da? tysi?ce tytu?w prasy ameryka?skiej, a szuka?em artyku?w pod k?tem m.in. wyst?powania s?w imigrant i imigracja. Bada?em to, w jakich kontekstach i jakich okresach temat imigracji funkcjonowa? wwczas w mediach. Dzi?ki zbiorom cyfrowym analiz? obejmuj?c? setki tysi?cy tekstw mog?em przeprowadzi? w ci?gu kilku minut.

Ksi??ka rozpoczyna si? od cytatu z wiersza Emmy Lazarus Nowy Kolos Rodyjski. Przedostatni wers by? inspiracj? dla tytu?u twojej ksi??ki: Przy?lijcie mi bezdomnych gromady niema?e / Dla nich podnosz? lamp? nad portu wodami.

Sam wiersz mo?na interpretowa? symbolicznie. Pokazuje on, jak postrzegano w tamtych czasach problem imigracji w Stanach Zjednoczonych. Emma Lazarus z pochodzenia by?a ?ydwk?, ale nie interesowa?a si? losami tej wsplnoty a? do momentu, kiedy przeczyta?a w prasie o pogromach rosyjskich ?ydw i o tym, ?e s? zmuszeni do opuszczenia Cesarstwa Rosyjskiego. Dodatkowo Austro-W?gry i Imperium Pruskie zabroni?y ?ydom osiedlania si? u siebie, wi?c musieli wyruszy? w d?ug? podr? do Stanw Zjednoczonych. Wiersz Lazarus zosta? opublikowany w 1883 r. i trafi? na aukcj?, gdzie zbierano pieni?dze na wybudowanie statuy wolno?ci, maj?cej by? darem narodu francuskiego dla ameryka?skiego. By?o to przedsi?wzi?cie wielce kosztowne, komercyjne i samo spo?ecze?stwo ameryka?skie musia?o z?o?y? si? na jego powstanie. Statua mia?a zosta? ods?oni?ta w 1876 r., czyli na stulecie og?oszenia deklaracji niepodleg?o?ci. Z powodw finansowych sta?o si? to dopiero dziesi?? lat p?niej. Sam wiersz umieszczono na cokole statuy dopiero w 1903 r., za? ona sama dopiero wiele lat p?niej, w latach 20. i 30., zacz??a symbolizowa? USA jako kraj otwarty na imigrantw; co? co widz? ludzie, wp?ywaj?c do Nowego Jorku. Tylko ?e w tamtym czasie problem z imigracj? ju? trwa?...

Wczorajsze wiadomo?ci TVP lub najnowszy numer Naszego Dziennika?

Nie. Starcie cywilizacji to koniec XIX wieku i odnosi si? do Chi?czykw i Azjatw imigruj?cych do Stanw, a nie do Arabw. Pisano, ?e pokonaj? cywilizacj? ameryka?sk?, ale w znaczeniu anglosask?, ktr? uwa?ano za rdzenn?, a Indian nazywano wtedy Aborygenami... Fragment z prawem religijnym odnosi? si? z kolei do katolikw, nie za? jak mog?oby si? wydawa? muzu?manw.

Przed kim jeszcze przestrzegano?

Ameryka?skie media i politycy straszyli spo?ecze?stwo przed masami Polakw, S?owakw, Czechw, W?grw, a wcze?niej rwnie? Irlandczykw. Ca?kiem powa?ne dzienniki pisa?y o tym, ?e papi?ci oddadz? Stany Zjednoczone pod w?adz? papie?a. Ma?o tego, ameryka?ska prasa donosi?a, ?e papie? ze swoim wojskiem ju? zbli?a si? do USA, ?eby przej?? kontrol?. Co ciekawe, obecnie radykalne prawicowe czasopisma ameryka?skie rwnie? podkre?laj?, ?e tradycja ameryka?ska to jest purytanizm i protestantyzm, a nie katolicyzm. Wi?c pod te zwroty o imigrantach i te wszystkie straszne historie, ktre opowiadano sto lat temu w USA, wystarczy dzi? pod?o?y? Arabw, czarnoskrych i muzu?manw, zamiast Chi?czykw, Polakw i katolikw.

A? nie chce si? wierzy?... Jak prezentowa? si? rozwj imigracji do USA w badanych przez ciebie latach?

Trzeba podkre?li?, ?e do imigracji pcha?y ludzi przede wszystkim szybki rozwj gospodarczy USA, post?puj?ca urbanizacja i tak na prawd? g?wne bogactwo USA, ktre kry?o si? w fabrykach. Do lat 80. XIX wieku wi?kszo?? imigrantw pochodzi?a z Europy Zachodniej (przede wszystkim Wielkiej Brytanii i Niemiec) oraz Skandynawii. W tym czasie pojawi? si? rwnie? nap?yw imigrantw z Chin i Japonii do zachodnich Stanw (przede wszystkim do Kalifornii i Oregonu) to nie by?a liczebnie wielka imigracja, bo np. z Chin do USA a? do 1882 r. (wwczas zakazano imigracji z Chin) przyp?yn??o oko?o stu tysi?cy osb, a to w skali imigracji, ktra dochodzi?a do kilkuset tysi?cy rocznie, by?o ma?o. Jednak z racji tego, ?e Chi?czycy wyr?niali si? swoim wygl?dem, ubiorem i zachowaniem, a tak?e gromadzili si? w du?ych miastach, jak np. San Francisco, to odgrywali rol? koz?a ofiarnego, ktry skupi? na sobie wszystkie te antyimigranckie nastroje w Stanach Zjednoczonych. Od lat 90. XIX w. w tej strukturze imigracyjnej zacz?li dominowa? Polacy, W?osi, Rosjanie i ?ydzi. Do 1924 r. wyemigrowa?o do USA niemal 25 milionw osb.

A ilu wyemigrowa?o Polakw?

Dok?adne stwierdzenie jest problematyczne, poniewa? Polska by?a wwczas pod zaborami i cz??? Polakw by?a przez Amerykanw klasyfikowana jako Niemcy lub Rosjanie. Zreszt? sama ?wiadomo?? narodowa w wielu przypadkach kszta?towa?a si? dopiero na imigracji. Ci ludzie wyjechali jako tutejsi (ludzie z danych regionw, miast i wsi), ktrzy mwili polsko- -rosyjsko-ukrai?skim j?zykiem, a w Stanach im powiedziano, ?e s? narodowo?ci polskiej. Na pocz?tku XX wieku pojawi?a si? kontrola przep?ywu osb, a z ni? paszporty. One z kolei wi?za?y si? z ameryka?sk? strategi? przesiewu imigracji chciano odr?ni? imigracj? po??dan? (Niemcy, Anglicy, Skandynawowie) od niepo??danej ( Polacy, Rosjanie, ?ydzi, W?osi).

Czyli by?y to zwyk?e rasistowskie kategori? podzia?u ludzi?

Ameryka w pierwszych dekadach XX wieku by?a ?wiatow? stolic? teorii rasistowskich i eugeniki, ktr? uwa?ano za naukow?. Rz?d federalny, instytucje naukowe czy medyczne wydawa?y r?nego rodzaju publikacje, w ktrych opisywano mierzenie wielko?ci czaszek poszczeglnym imigrantom. Wygl?da?o to w ten sposb, ?e tu? po przyp?yni?ciu kierowano ich do lekarzy, ktrzy spisywali, czy kto? ma w?skie czo?o, jak? ma szcz?k?, uszy, wzrost itd. Robiono to, ?eby sprawdzi? czy dana osoba ma wygl?d typowego Anglosasa, ktry wzbogaci USA w prasie ameryka?skiej pada?y rwnie? twierdzenia o wy?szo?ci bia?ej rasy.

Nazi?ci nie byli pierwsi?

Je?li my?limy, ?e w hitlerowskich Niemczech pierwszy raz dosz?o do takich narodowych i etnicznych rozr?nie?, to jeste?my w b??dzie. Powiem wi?cej g?wni hitlerowscy ideolodzy przyznawali si?, ?e lata 20. XX wieku w Stanach Zjednoczonych by?y dla nich wzorem do tego, jak mo?na post?powa? z lud?mi. Eugenika osi?gn??a wwczas apogeum... W?rd elit i na ?amach gazet twierdzono, ?e jedne rasy s? lepsze od drugich. Polakom te? si? dosta?o, bo cho? byli biali, to okre?lano ich jako ras? polsk? czy te? s?owia?sk?, a to oznacza?o ras? gorsz?.

Mam wi?c nadziej?, ?e twoja ksi??ka dotrze do ludzi o r?nych pogl?dach i sk?oni ich do przemy?lenia tematu imigracji, uchod?cw i rasizmu. My?l?, ?e pomo?e rwnie? zrozumie?, w jaki sposb media mog? kreowa? rzeczywisto??. Mo?e prawdziwi biali Polacy zastanowi? si? kolejny raz, zanim nazw? kogo? hord? zbli?aj?c? si? do granic. Dzi?kuj? za rozmow?.

Rozmawia? Kapitan Flint

Wywiad ukaza? si? w numerze 7 A-taku (2017)

Ksi??ka do nabycia: tutaj



Nie masz uprawnie?, aby dodawa? komentarze. Musisz si? zarejestrowa?

Translate page

Belarusian Bulgarian Chinese (Simplified) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hungarian Icelandic Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Norwegian Portuguese Romanian Russian Serbian Spanish Swedish Ukrainian