Wytępić całe to bydło!

Dodaj do Twitter Myspace Wykop Facebook Grono Flaker Śledzik Zakładki Google Blip Buzz Del.icio.us Yahoo Licencja CC Druk Poleć artykuł Tagi olka

Kto dziś jeszcze pamięta kim byli Guanczowie? Poza wąskim gronem antropologów – niewielu. Lud ten zamieszkiwał w spokoju Wyspy Kanaryjskie od epoki kamiennej do 1478 roku, czyli do momentu przybycia na Gran Canarię ekspedycji wojskowej wysłanej przez Ferdynanda i Izabelę. Kiedy 63 lata później Girolamo Benzoni odwiedził La Palmę, spotkał ostatniego już Guanczę – zapijaczonego, 81-letniego starca. „Ten archipelag wschodniego Atlantyku był swego rodzaju przedszkolem europejskiego imperializmu. Pierwsi osadnicy nabrali przekonania, że ludzie, rośliny i zwierzęta sprowadzone z Europy świetnie aklimatyzują się na terenach, gdzie ich nigdy nie było.”– pisze Sven Lindqvist w wydanej u nas jesienią książce „Wytępić całe to bydło”.

Całkowite wyniszczenie Guanczów to tylko jedna z przypomnianych przez szwedzkiego autora masowych zbrodni popełnianych przez europejczyków w imię rozwoju cywilizacji. Wytępić całe to  bydło, słowa wypowiedziane przez Kurtza (bohatera conradowskiego „Jądra Ciemności”), to zdanie pojawiające się w tekście niczym refren. Powtarzanie z uporem maniaka drażni i nie daje o sobie zapomnieć. Tak, jak nie daje zapomnieć o sobie ideologia, w imię której Żydzi byli kierowani do gazu. Nazizm nie narodził się w próżni. Lindqvist w swoim niby-reportażu, próbując odtworzyć źródła powieści Conrada, podąża tropami myślenia, które doprowadziło do zaakceptowania projektu wyniszczenia całych nacji. Relacja z podróży autora do Algierii jest tylko pretekstem do pokazania, jak wiele nazizm zawdzięcza europejskiemu (głownie brytyjskiemu) imperializmowi. Biologiczną podstawę twierdzenia, że rasa biała jest najlepiej przystosowaną do przetrwania i w związku z tym nadrzędną w stosunku do innych, zbudowali Couvier z Darwinem. Społecznego uzasadnienia dostarczył „rzecznik liberalizmu” Herbert Spencer czy niemiecki filozof Eduard von Hartmann.

W książce przeplatają się style, gatunki i rzeczywistości. Spokojny targ w Ajn Salih wypełnia się w głowie Lindqvista wrzaskami handlarzy i skowytem murzyńskich niewolników. Być może tych samych, których później wlókł za sobą w stronę Konga Stanley, na wyprawę mającą „ocalić” Emina Paszę z rąk derwiszów. Na reprodukcjach ilustracji z dziewiętnastowiecznych gazet piętrzą się stosy murzyńskich trupów. Z komputerowej dyskietki, tej ówczesnej aladynowej lampy, wyłania się postać Baden-Powella, twórcy skautingu, który pisze do matki: Naprawdę doceniam tę małą wycieczkę [wojnę przeciwko Aszanti, podczas, której aby nie oszczędzić rozlewu krwi, wódz poddał plemię od razu], chociaż nie doszło do żadnej walki, co oznacza, że nie dostaniemy, niestety orderów. W migawce z dzieciństwa mały Sven odkrywa ile kauczuku warte było życie tubylca.

Hitler tworząc obozy zagłady nie patrzył na wschód. Nie musiał. Wiedzę czerpał z cywilizowanego zachodu. Tę która w imię postępu każe eliminować narody nieprzystosowane do „naszej” rzeczywistości. Kiedy w sercu Europy zdarzyło się to samo, co w jądrze ciemności [Kongu], nie znalazł się nikt, kto dostrzegłby tę analogię. Nikt nie chciał uznać tego o czym wiedzieli już wszyscy –oskarża  Lindqvist. Wiedza nie zwalnia z myślenia. Trzeba wyciągać wnioski. Dzisiaj.


Sven Lindqvist, Wytępić całe to bydło, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009

* wszystkie cytaty pochodzą z książki.

O autorze:
Sven Lindqvist (ur. 1932) – niezależny dziennikarz, doktor historii literatury Uniwersytetu Sztokholmskiego (rząd Szwecji nadał mu honorową profesurę). Publikuje od 1955 roku. Jest autorem przeszło trzydziestu książek – esejów, zbiorów aforyzmów, reportaży – przetłumaczonych na piętnaście języków. Najszerzej znane są jego reportaże z Afryki, Chin i Ameryki Południowej. Laureat wielu prestiżowych nagród literackich i dziennikarskich. [informacja ze strony wydawcy]