Sklot to nic innego jak pustostan, z reguły w fatalnym stanie, zajęty przez grupę ludzi, która remontuje go, po czym w nim zamieszkuje, tworząc w oparciu o niego swoistego rodzaju społeczność. Sklot staje się dla nich domem.
Skłot to określenie, które pojawiło się pierwszy raz pod koniec lat 60-tych na Zachodzie, choć już wcześniej oczywiście zdarzały się podobne formy użytkowania budynków. Hm mniej jednak jako idea, skloting zaistniał właśnie wtedy. Z biegiem czasu zjawiska stało się na tyle silne, że przyjęło znamiona ruchu zwanego "skłotingiem". Dziś w Europie skłot można spotkać w każdym większym mieście, o w Holandii ustanowiono nawet prawo, które ułatwia ich aktywność. W Poznaniu środowisko alternatywne, po nieudanych próbach uruchomienia własnego ośrodka na drodze negocjacji z władzami miejskimi, odczuwało silną potrzebę konkretnej lokalizacji swojej działalności. Świadomość łączących więzi i chęć "tworzenia miejsca" były na tyle silne, że podjęto próbę wspólnego zamieszkania. Jesienią 1994 roku zaskłotowano budynek po opuszczonej hurtowni przy ul. Pułaskiego, który z czasem przyjął nazwę "Rozbrat". Pierwotną ideą Rozbratu było wspólne mieszkanie grupki ludzi o podobnych poglądach na życie, chęć tworzenia swoistej komuny, wspólnoty stanowiącej alternatywę do świata opartego na "wyścigu szczurów". Jednak idea Rozbratu z czasem ewoluowała, Rozbrat rozwijał się jako miejsce. Zmieniali się ludzie je tworzący. Wyszedł on poza sferę mieszkalną i zaczął, w oparciu o sąsiednie budynki, podejmować działalność kulturalną, społeczną i polityczną. Wąskie grono ludzi zaczęło się rozrastać, stając się swoistego rodzaju "społecznością otwartą", która postawiła sobie za zadanie utrzymanie miejsca i kreowanie wolnej myśli w oparciu o nie. Rozbrat dziś stanowi centrum kultury alternatywnej dla miasta Poznania, a właściwie dla całej Wielkopolski. Podejmowane są tu działania, których zrealizowanie w skomercjalizowanym świecie było by niemożliwe nigdzie indziej. Tworzymy miejsce oparte na niezależnej aktywności społecznej i kulturalnej: bez dotacji, subsydiów, sponsorów, poza układami, poza koniunkturalizmem, dla siebie, dla szerzenia wolnej myśli, dla budowania społecznej świadomości. Idea Rozbratu to idea wolnego społeczeństwa.
Próby "uzyskania" własnego lokalu przez środowisko wolnościowe w Poznaniu trwały od początku lat 90. W "miejscówce" pokładano duże nadzieje na konkretyzację działalności. Ilość inicjatyw tego środowiska zawsze stanowiła istotny element w budowaniu społeczeństwa - świadomego, alternatywnego do systemu ogólnie przyjętych norm i wartości. Miejsce, o które można by było oprzeć działania kulturalne, oświatowe... Znaleziono kilka budynków, jednak najodpowiedniejszym okazał się barak po upadłej hurtowni. Znajdował się on na opustoszałym terenie stanowiącym niegdyś kompleks magazynowo-przemysłowy. Od wakacji zaczęły postępować prace "adaptacyjne", wszelkiego rodzaju remonty jak latanie dachu, wprawianie okien, doprowadzanie prądu. Noc z 15 na 16 października przespana w remontowanym lokalu przez dwie osoby stała się chrztem i od tego dnia liczymy swoją bytność na Pułaskiego. Od początku sklot spełniał rolę domu opartego na idei komuny wolnościowej. Robiono wspólne obiady, wspólnie spędzano większość wolnego czasu w urządzonej świetlicy. Podejmowano również poważniejsze działania, które miały za zadanie kreować i wspomagać miejsce, poprzez działalność zarobkową.
Pierwszą taką koncepcją stała się kooperatywa koszuIkarsko-wydawnicza nazwana Kolektyw Rozbrat. Od niego pochodzi zresztą dzisiejsza nazwa sklotu. Latem 1995 roku skłot miał cały czas charakter adaptacyjny. Z jednej strony spełniał jedynie funkcję mieszkalną, z drugiej zaś praktycznie każda z osób mieszkających wtedy na skłocie podejmowała jakieś działania, począwszy od robienia koszulek, na prowadzeniu kampanii skończywszy. Przyszła jesień. Wtedy to nadarzyło się okazja zrobienia koncertu legendarnej dziś szkockiej grupy - Oi Polloi. Koncert ten stał się kluczem do działalności koncertowej w tym miejscu. zaraz potem gościły zespoły z Ameryki i Francji: Enola Gay, Masskontroll. Pierwsze koncerty ze. względu na bezpieczeństwo robione były na zaproszenia, z czasem jednak organizowano je coraz częściej, a formuła stawała się coraz bardziej otwarta. Ten rodzaj działalności kulturalnej był przez następnych kilka lat oczkiem w głowie mieszkańców Rozbratu oraz całego środowiska. Zaadoptowano i przygotowano większą salę nazywaną do dziś Koncertownią. Z czasem powstało również zaplecze sprzętowo - nagłaśniające.
Na 4 urodziny Rozbratu zaadoptowano kolejne, największe na tym terenie po mieszczenie, nazwane później Dużą Koncertownią - Halą. Odbywają się w niej głównie spektakle i akcje artystyczne. Ze względu na brak wygłoszenia ścian i bliskość domów mieszkalnych na koncerty wykorzystywana jest bardzo rzadko. W roku 1997 na Rozbracie zagnieżdża się Federacja Anarchistyczna, Od tego momentu zrzesza ona co aktywniejszych uczestników Kolektywu Rozbrat i odgrywa istotną rolę w kształtowaniu miejsca. Tak pod względem ideowym jak i materialnym. Spotkania o nazwie Biesiady Wolnościowe spełniają iolę forum dla załatwiania spraw zarówno dotyczących Rozbratu jak i działań na zewnątrz. Federacja podejmuje się również tworzenia Biblioteki Anarchistycznej w 1997 roku, a w 1999 Klubu Anarchistycznego. W 2000 roku zaadoptowane zostaje kolejne pomieszczenie pod inicjatywę Kolektyw "Kulawy Muf współtworzony przez uczestników Federacji Anarchistycznej, grupę anarchistyczną solidarność oraz Klub Nieudaczników. Dziś Rozbrat stanowi kilka budynków na doś6 obszernym terenie. 2 czasem wykształcił strukturę techniczną i swój system zarządzania oparty na samorządności.
Rozbrat to zarówno miejsce jak i ludzie. Jako miejsce Rozbrat dzieli się na kilka autonomicznych acz integralnych części jak m.in. budynek mieszkalny - nazywany przez nas potocznie skłotem, bibliotekę anarchistyczną, dwie sale nazywane przez nas koncertownią i halą, Klub anarchistyczny i kilka innych. O taką infrastrukturę opieramy swoją aktywność.
Ludzie podejmujący działalność w oparciu o to miejsce zrzeszają się w różnych autonomicznych od miejsca grupach. Czynnikiem ich integrującym jest Kolektyw Rozbrat. Aktywność Kolektywu Rozbrat to szeroki zakres działań. Kluczową role odgrywa tu Kolektyw Techniczny. Zajmuje się on utrzymaniem technicznym Rozbratu, dotyczy to zarówno jesiennego grabienia liści jak i doskonalenia, remontowania istniejącej infrastruktury. Kolektyw koordynuje również działalność Rozbratu. W oparciu o Rozbrat podejmowana jest szeroka działalność kulturalno-społeczna. Organizowane są tu koncerty, wystawy, festiwale jak i wiele innych działań. Indywidualnie i jako grupa często zapraszani jesteśmy również do współorganizowania różnego rodzaju projektów. Poprzez wykłady, warsztaty, wystawy możemy docierać do ludzi, a swoje idee przedstawiać poprzez ich realizację.

Mapa - Wrzesień 2003 r. (27)

---

ZROBILI SOBIE DOM

Squat tym się różni od akademika, że tu rządzą ludzie, a w akademiku zawsze jest jakaś administracja - mówi Maciej, jeden z byłych mieszkańców poznańskiego sguatu "Rozbrat". Niedawno minęło osiem lat od momentu jego powstania. Pionierami byli Ola, Matoł i Szoszon. To oni znaleźli kilka opuszczonych budynków przy ul. Puławskiego, schowanych w krzakach między nowoczesnym salonem Peugeota a estakadą Poznańskiego Szybkiego Tramwaju. Zaczęli remontować pomieszczenia, urządzili pokoje, podłączyli się "na dziko" do prądu (niedługo jednak zaczęli płacić za energię). Wkrótce przybyli kolejni mieszkańcy. Teraz na squacie mieszka kilkunastu młodych ludzi. Są wśród nich robotnicy, studenci, muzycy, rodziny z dziećmi. Anarchiści, działacze ekologiczni, pacyfiści, obrońcy zwierząt - każdy z nich jakoś się odróżnia od współczesnej młodzieży "Skłot "Rozbrat" to nasz dom. Nie jest to ani hotel, ani akademik, ani też tania noclegownia. Jest on, jak wiemy, specyficznym miejscem. Przy jego powstaniu kierowano się przede wszystkim potrzebą wspólnego zamieszkania grupy ludzi o podobnym spojrzeniu na świat. Stworzenie czegoś na wzór komuny, która poprzez codzienne życie wpływałaby na budowanie nowego lepszego świata" - napisali w antyregulaminie, czyli zbiorze zasad, które obowiązują każdego sąuattera.
- Nigdy nie chodziło nam o kontestowanie rzeczywistości ale raczej o stworzenie alternatywnego świata, o zbudowanie własnego społeczeństwa - tłumaczy Sancho, dawny mieszkaniec sąuatu, obecnie jego częsty gość.
Przez "Rozbrat" w ciągu roku przewijają się tysiące osób, które przychodzą na spotkania, koncerty korzystają z biblioteki.
Hubert (czerwony golf, zielona bluza z kapturem, siedem srebrnych kolczyków w prawym uchu) ma 22 lata. Do Poznania przyjechał z Wągrowca, znalazł pracę na budowie, myśli o studiach, na squacie mieszka od niedawna.
- Rodzice nie widzą problemu, że tu jestem. Mam z nimi zajebisty układ, często odwiedzam ich w Wągrowcu - opowiada. - Sam wyremontowałem swój pokój, mam już prawo zabierania głosu na zebraniach.
Każdy kto chce zamieszkać na squacie, jest najpierw przedstawiany na zebraniu całej społeczności. Jeżeli zaaprobuje go 1/3 squatterów zostaje przyjęty na trzymiesięczny okres próbny Kandydat ma takie same obowiązki jak wszyscy mieszkańcy nie posiada tylko prawa zabierania głosu na zebraniach.
- Potem, jeżeli zaakceptują cię jednogłośnie wszyscy mieszkańcy możesz zostać. Te trzy miesiące są po to, abyś ich do tego przekonał - tłumaczy Sancho.

Bez egzotyki
Mieszkańcy sguatu muszą przestrzegać pewnych zasad.
- Do nich zaliczam m.in. zrzutki na doraźne potrzeby wspólną kuchnię czy jakiś remont - mówi Matoł, wokalista kapeli Apatia, jeden z pomysłodawców zasquatowania baraków przy Pułaskiego. - squat to normalny dom: sam go musisz urządzić, bo nikt ci nic nie da - dodaje Sancho.
Najmłodszym mieszkańcem "Rozbrat" jest 3-miesięczny Mikołaj. Pokój, w którym mieszka wraz rodzicami, jest ocieplony elektrycznie ogrzewany; część nowych mebli, masa książek na półkach, nocnik na dywanie. Didżej, ojciec chłopca, prosi abyśmy wyszli z pokoju, będzie usypiał maleństwo.
- Mieszkam tu od 6 lat naprawdę jest w porządku - mówi mama Mikołaja. Spotykam ją w łazience. Z wirówki wyciąga uprane ciuchy
- Tutaj naprawdę nie ma żadnej egzotyki, tylko dziennikarze często szukają sensacji - wzdycha Sancho.

Prezenty dla sąsiadów
Początkowo wielu okolicznych mieszkańców nieufnie patrzyło na mieszkańców sguatu. Z pewnością myśleli, że powstanie tu kolejna melina narkomanów (tymczasem jeden z punktów antyregulaminu zabrania zażywania narkotyków). Szybko jednak zmienili zdanie.
- Sąsiedztwo tych młodych ludzi oceniam dobrze nie było z nimi żadnych problemów Obecnie doszło do tego, że dajemy sobie prezenty imieninowe - opowiada Małgorzata Czabajska, właścicielka sąsiadującego ze squatem salonu Peugeot Motomarket.
- Od dwóch lat nie pamiętam, żeby w tych okolicach miała miejsce jakaś awantura. Mieszkańcy sguatu sami dbają o porządek w okolicy a gdy organizują koncerty zapewniają własną ochronę - dodaje sierżant sztabowy Bartosz Przybylski, dzielnicowy

577 czytelników
Poza częścią mieszkalną na squacie mieści się też Klub Anarchistyczny biblioteka i sala, w której próby mają różne kapele muzyczne (jest tam sprzęt: wzmacniacze, perkusja, gitary mikrofony ściany są z grubsza wygłuszone).
W bibliotece znajduje się komputer z drukarką, telefon, katalog, piecyk. Na pólkach z książkami widnieją napisy: wegetarianizm, pisma ekologiczne, prawa zwierząt socjologia. Dzisiaj dyżur ma Kasia, studentka filologii słowiańskiej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza.
- Do biblioteki zapisanych jest 577 osób, głównie studenci. Szukają tu materiałów do swoich prac - opowiada.

Bunt pozostał
Obecnie już żaden z pierwszych sguatterów. którzy osiem lat temu zagospodarowywali baraki przy Puławskiego, tutaj nie mieszka. Piszpunt - ówczesny radny Wągrowca, który dołączył do Oli, Matoła i Szoszona - żyje "po bożemu" gdzieś w Warszawie, ktoś podobno widział go w telewizji. - A Szoszon jest zdaje się, w Poznaniu, pewnie dalej się buntuje przeciwko światu - uśmiecha się Matoł, który kilka lat temu także wyprowadził się ze sguatu.
Jacek Rujna

Squatter - w USA osadnik na nowej ziemi bez tytułu prawnego, oczekujący na ten tytuł (Słownik wyrazów obcych, Wydawnictwo Naukowe PWN 2002).

Dzień Dobry 15.XI.2002 r.

---

FREE DOM DLA WSZYSTKICH INNYCH
Agnieszka Leleniewska

A straszyli, że... squatersi "kanibale", odszczepieńcy ziejący nienawiścią ku każdemu, kto nie deklaruje z nimi braterstwa myśli. Dziennikarze to już po prostu nie mają czego u nich szukać, bo wyśmiani i opluci, natychmiast zostaną wystawieni za furtkę...
Moje wątpliwości narastające podczas 20-minutawego marszu na trasie Dworzec Główny w Poznaniu - squat Rozbrat na Pułaskiego z miejsca rozwiała przyjacielska, roześmiana "gęba" Sancha, ukazująca się w okienku Klubu Anarchistycznego - pierwszego budynku na jaki natknęłam się po przekroczeniu bramy.
-Na razie nikogo nie ma. Ludzie w pracy, za chlebem - informuje Sancho, który ze względu na długi staż, pretenduje do miana nieformalnego przywódcy.
Nie mija 10 minut w drzwiach staje Adam - dwudziestoletni dryblas z dreadami, w szarym gajerku, pod krawatem. Wraca właśnie z ostatniego, pomyślnie zdanego, egzaminu na filologię polską. Zanim się przebierze w coś wygodniejszego, żartuje: -Agniecha, wyciągaj aparat, stworzymy nowe oblicze squata.
Pojawia się też Katarzyna, studentka ochrony środowiska i biologii, dziewczyna wszechstronna: tworzy grafikę komputerową, robi zdjęcia, jest fryzjerką i ratownikiem wodnym. Inteligentna twarz otoczona króciutkimi blond włosami, drobna postura ubrana w dżiny i rozpięty sweter.

W ruderach znalezli azyl
Katarzyna i Adam to tylko cząstka liczącego kilkadziesiąt osób Kolektywu Rozbrat. Większość bywa tu regularnie, ale nie nocuje. Na miejscu mieszka 15 osób (w tym dwie dziewczyny przy nadziei) i pokazny zwierzyniec: psy, koty, rybki, królik i całe mnóstwo ślimaków. -Uważaj! - co chwilę słyszę nerwowe napominania, by nie rozdeptać pełzającego żyjątka z "domkiem na plecach".
Wszyscy oni przycupnęli na Rozbracie. Z angielskiego zaskłotować znaczy przykucnąć, przycupnąć, a w praktyce zająć opuszczony budynek, zazwyczaj tymczasowo. Oni, dzięki nieuregulowanej własności prawnej terenu po byłej hurtowni, są tu już 8 lat. Pierwsze 2 osoby zanocowały z 15 na 16 paĄdziernika 1994 roku i od tego czasu datuje się istnienie poznańskiego nielegalu, który jest najstarszym squatem w Polsce.
-I jednym z 5 najprężniej działających w Europie - Sancho zwraca uwagę, że Rozbrat to nie tylko wolny dom dla wolnego człowieka, ale przede wszystkim ważny ośrodek kultury niezależnej, będącej w opozycji do plastikowej pop?kultury.
Początkowo zasiedlili jeden z wielu parterowych baraków porośniętych wysokimi chaszczami. Z czasem przejmowali kolejne. Dzisiaj to swoiste miasto w mieście. Kompletnie zdewastowane rudery, jakie tu zastali doprowadzili do stanu używalności. Połatali dachy, wstawili okna, podczas festiwalu graffiti przyozdobili ściany kolorowymi obrazami, doprowadzili wodę (którą kiedyś trzeba było tachać w baniakach z sąsiednich posesji), pociągnęli elektryczność i linię telefoniczną (za które płacą rachunki).
-Kierujemy się zasadą "zrób to sam"- mówi Adam i prowadzi mnie pod łososiowe drzwi z czerwonobiałą tabliczką "magazyn". -Tu mamy wszystko, co jest potrzebne do remontów: piłę, wiertarkę, szlifierkę, rusztowania, styropian do wygłuszenia...

Wilczy bilet za narkotyki
-Każdy znosi, co może - wtrąca Katarzyna. -Stół wypatrzony na śmietniku, niepotrzebną w domu lodówkę. Mój wkład to komputer i drukarka. Ten sprzęt jest wręcz niezbędny w Bibliotece Anarchistycznej, gdzie Katarzyna ma stałe dyżury. W niebieskim pokoiku na sosnowych półkach do samego sufitu zgromadzono wspólnymi siłami pokaĄne zbiory wolnościowe. Każdy znajdzie tu coś dla siebie: anarchista, ekolog, feministka, socjolog, miłośnik sztuki, a nawet seksu... Około 700 osób wypożycza pozycje na podstawie karty bibliotecznej, w której oprócz imienia, nazwiska, ksywki i adresu jest też pytanie o pochodzenie społeczne. Mieści się tu też księgarenka "Czarny Anioł". Miejscowe Wydawnictwo "Trojka" publikuje dzieła klasyków anarchizmu, poezję i prozę twórców niezależnych, pisma okolicznościowe, ziny itp. Powstają też gazetki wewnętrzne, w których każdy "wywala, co mu leży na wątrobie", odbija na ksero i rozdaje pozostałym.
Z kolei Klub Nieudaczników "Kulawy Muł", mieszczący się w mrocznym pomieszczeniu bez okien za to z dużą ilością stołów i siedzeń różnego asortymentu, to królestwo Adama - poety i podróżnika. Ze Szkołą Pod Żaglami odbył 7 rejsów dalekomorskich, za tydzień wyjeżdża do Tybetu. Przez pół roku był korespondentem "Gazety Wyborczej", ale zrobił kurs barmański i pracuje w jednym z poznańskich pubów. -Najchętniej jednak sprawiam przyjemność rozbracianom. "Łzy Rewolucjonisty", "Matka Anarchia", "Wywrotowiec" - tym ich uszczęśliwiam - śmieje się zza zielonego kontuaru, machając shaker'em. Mimo dostępności procentów, alkoholików tu nie uświadczysz, podobnie jak narkomanów. Za przesadne imprezowanie dostaje się "wilczy bilet". W imię własnego interesu squatersi dbają o spokój i porządek. Jak mówią, nie mogą sobie pozwolić, by ktoś "hodował madziągę" albo "jechał po kanałach", bo to Ąle rzutuje na całość.
Również DKF to konik Adama - od września studenta filmoznawstwa na wydziale polonistyki i autora filmów alternatywnych. ?U nas każdy może zaproponować własny tytuł. A potem siadamy i burzliwie dyskutujemy - mówi prowadząc mnie do "sali kinowej". Mieści się ona w tzw. Dużej Koncertowni - wielkim, pustym hangarze. Do wyświetlania filmów służy kawał białej płachty na ścianie, a do siedzenia zielone fotele szczepione po cztery. -Dostaliśmy je z upadającego kina - mówi. Duża Koncertownia jest wielofunkcyjna: grywają w niej teatry alternatywne, odbywają się wykłady i wieczorki poetyckie, a po spuszczeniu zwiniętych pod sufit wielkich płacht folii, eksponowane są na nich wystawy fotografii. Mają też miejsce koncerty muzyki alternatywnej. -Ale te ze względu na brak wygłuszenia, częściej przenoszone są do Małej Koncertowni - wyjaśnia człowiek od filmu i napojów uprzyjemniających czas. Bo tu każdy jest od CZEGOŚ: jeden od wystaw, drugi od koncertów, trzeci od bibliotetki itd. Każdy ma swoją "działkę", którą "uprawia". Choć tak naprawdę Rozbrat daje nieograniczone możliwości ekspresji i każdy może angażować się w wiele działań jednocześnie.

Przyszłość będzie nasza
Pawilon mieszkalny:13 pokoików odchodzących od długiego korytarza oblepionego plakatami, z mnogości których w pamięć zapada mi "Rasizm stop!". Przy wejściu zestaw do babingtona, na ścianie żółta tabliczka "Tu nie palimy!", a na tablicy informacyjnej list gończy za Osamą Bin Ladenem. Na dachu zatknięta flaga squatu - czarny domek na białym tle. Wypisane w sercu nielegalu hasło: "Przyszłość będzie nasza mimo wrogich krzyków, bo my rośniemy tu niczym kwiaty na śmietniku" - budzi kontrowersje wśród squatersów. -Świetne hasło! - zachwyca się Adam. -Daj spokój, ja się nie czuję kwiatem na śmietniku - rzuca wzburzona Katarzyna. Adam, choć ma świadomość, że dla pozostałej części społeczeństwa są dziećmi - śmiećmi, nie przejmuje się tym. Ostentacyjnie siada pod napisem i prosi o uwiecznienie.
-Chodz, lepiej sfotografuj to - Sancho ciągnie mnie na tyły, gdzie na niewidocznej z terenu squatu ścianie widnieje napis: "Wszystko jest łatwiejsze, kiedy kochasz swojego sąsiada, a nie swoje państwo". -To hasło jest ważne! Mówi o nas najwięcej. Nie mam wyjścia, podsadzona przez Adama, wspinam się na prawie dwumetrowy mur i robię fotę.
A te siatki i kraty w oknach? -To w obronie przed skinami. Tak samo brama zamykana na noc - tłumaczą rozbracianie. -W 1996 przeżyliśmy okropną historię. O 7 rano wtargnęli tu bandyci spod znaku swastyki. Urządzili totalną demolkę i pchnęli nożem śpiącą dziewczynę, która ledwo przeżyła. Były też próby podpaleń.
Te wydarzenia sprawiły, że "dzikich lokatorów" wzięto pod lupę, zaczęła nachodzić ich policja. -Któregoś razu wpada z wielkim hukiem brygada specjalna, a tu ludzie w szachy grają. Akurat był turniej szachowy - squatersi chichoczą na wspomnienie zdezorientowanych funkcjonariuszy. Od tej pory jest spokój, czasem tylko dzielnicowy wpadnie z przyjacielską wizytą. Bo czyż godzi się "tępić" młodzież, która z takim zaangażowaniem walczy o zdrowszy świat? Dowodem są pojemniki na odpady: "szkło myte", "puszki zgniataj", "papier", "plastik, tylko PET". -Jakby ktoś miał problemy, może się doinformować - Katarzyna wskazuje widniejącą nad kubłami "instrukcję obsługi". Nieopodal "garaż" - zadaszenie oznakowane białym rowerkiem na niebieskim tle, pod którym zaparkowało kilka jednośladów bezspalinowych. -Bo my jesteśmy ekologami - zapewnia Katarzyna. Choć ma na nogach skórzane buty, nie je mięsa, nie kupuje napojów w puszkach, zamiast plastikowych reklamówek używa płóciennej siatki, walczy o ścieżki rowerowe, blokuje budowę autostrad, broni praw zwierząt. -A skórzane buty to kwestia świadomego wyboru. Po pierwsze wystarczą mi na co najmniej 5 lat. Po drugie ta skóra i tak została po ubitych na mięso zwierzakach. Trzeba wywalczyć najpierw, by ich nie zabijano - nie usprawiedliwia się, ale logicznie tłumaczy. - Przede wszystkim chodzi o to, by być dobrym dla zwierząt. Kolesia, który głodził swojego psa, wywaliliśmy z hukiem - Adam, który nie przestaje głaskać białej Delty, denerwuje się na samo wspomnienie. Troszczą się nie tylko o zwierzaki, ale i o ludzi - biednych czy represjonowanych. Tym pierwszym rozdają darmowe posiłki w ramach akcji "Food Not Bombs" ("Jedzenie zamiast bomb"). Tym drugim pomagają w organizacji Anarchistyczny Czarny Krzyż. Zbierają też pieniądze dla Zapatystów -meksykańskich Indian walczących o wolność i ziemię oraz współpracują z różnymi organizacjami, np. Amnesty International czy Niebieska Linia.

Nikt z nas nie był w armii
Większość Rozbracian to anarchiści. Mają swój Wolnościowy Uniwersytet, którego "studentem" zostać może każdy, bez względu na wiek i egzaminy wstępne. Tu uczą się masażu, sitodruku, chodzenia na szczudłach, języków obcych (obecnie jest to esperanto). Mało tego, jest to edukacja wzajemna - każdy jest i uczniem, i mistrzem. -Bo najważniejsza jest równość i niezależność - podkreśla Adam, który już jako 13-letni pętak kręcił się po squacie i oddychał anarchistycznym powietrzem. Katarzyna zaraziła się wolnomyślicielstwem równie dawno, bo 6 lat temu.
-Żyjemy tu w alternatywie do świata zewnętrznego - biernego, konsumpcyjnego, goniącego za pieniądzem. Chcemy wolnego społeczeństwa opartego na swobodnej współpracy jego członków, bez represyjnego, uszczęśliwiającego na siłę państwa- twierdzą zgodnie wolnościowcy. Właśnie ze względu na "rozbrat" ze Ąle urządzonym światem, tak nazwali swoje miejsce na ziemi.
Pacyfizm! To jedno z podstawowych haseł. Stąd działalność Pogotowia Antywojskowego "Szwejk", które niejednego delikwenta uchroniło przed wojem. -Nikt z nas nie był w armii - zaznacza Adam. Wyjątkiem jest zawodowy wojskowy Andrzej, który swoją tu obecnością dowodzi wielkiej tolerancji anarchistów. -Wyznajemy zasadę: "żyj i pozwól żyć innym". Nie próbujemy zmieniać ludzi na siłę. Jeśli ktoś jest w porządku gościem, akceptujemy go, bez względu na jego poglądy czy pochodzenie - deklarują. W dzisiejszym, chorym na nietolerancję świecie, to bardzo ważne, choć niepopularne hasła.
W dobie bezrobocia i biedy idealnym rozwiązaniem wydaje się rozbratowy LEC, czyli system oparty o zasadę: "lokalną ekonomię tworzymy sami". Ja maluję ci pokój przez trzy godziny, a ty je odrabiasz pilnując dziecka komuś trzeciemu, kto z kolei zrobi mi szalik na drutach - tak mniej więcej funkcjonuje ten system. Tu wartość ma praca, a nie pieniądz.
Ludzie na nielegalu są nie tylko samowystarczalni, ale i samorządni. Wszystkie decyzje zapadają kolektywnie. Również te dotyczące nowych członków, którzy przechodzą 3-miesięczny okres próbny, bez prawa głosu.
-Kiedyś był spisany regulamin, ale doszliśmy do wniosku, że to głupota. Zasady trzeba mieć tu, w głowie - przekonują wolnościowcy.
Co z przyszłością? Będą tu dopóki squat będzie istniał. A nawet, jeśli ich stąd wyrzucą, przetrwają, bo Rozbrat to nie tylko miejsce, to przede wszystkim ludzie.
Normalni ludzie, którzy uczą się, pracują, żyją - tyle, że po swojemu, bardziej świadomie i z większym zaangażowaniem. W myśl triady: wolność - sztuka - ekologia.
Rzucona przy pożegnaniu przez Sancha propozycja "Agniecha, przeprowadzaj się do nas", wydaje się wielce kusząca...

"Filipinka" - wrzesień 2002 r.

---

Szpaler policjantów stoi przed tobą w pełnym rynsztunku. A ty chcesz się przebić do centrum kongresowego. Oni nie pozwalają. No to bierzesz kij. Bierzesz kamień... To źle? A jak sobie to wyobrażasz? Miałem stanąć z kwiatkiem przed uzbrojonym facetem i powiedzieć: Przepraszam, czy mógłby mnie pan przepuścić do możnych tego świata? Jestem pacyfistą, ale przede wszystkim anarchistą. Traktuję rzeczywistość tak jak ona mnie.

Marek szedł w niebieskim (najbardziej radykalnym) pochodzie podczas praskiej demonstracji przeciwko szczytowi Międzynarodowego Funduszu Walutowego i Banku Światowego. Pojechał zmieniać historię. Oberwał kamieniem w głowę. Ze szpitala wyszedł z kilkoma szwami. Trafił da aresztu jest zadowolony:
-Akcja osiągnęła swój cel. Ludzie poznali prawdę o obrastających W tłuszcz bogaczach, którzy zarządzają wielkimi światowymi korporacjami ze szkodą dla społeczeństwa.

Wybijanie poglądów
26 września, gdy doszło do brutalnego starcia z policją, agencje prasowe informowały: Policja użyła armatek wodnych i granatów z gazem łzawiącym. Demonstranci rzucają butelkami z benzyną i kostkami brukowymi. Są uzbrojeni w kije. Kilkadziesiąt osób, w tym 54 policjantów zostało rannych. 28 września czeska policja Podała: zatrzymano w sumie 859 osób, w tym 330 obcokrajowców. Wobec 130 z nich wszczęto postępowanie deportacyjne. 20 osób, w tym 18 cudzoziemców (w tej grupie jest dwóch Polaków) zostało oskarżonych o niszczenie majątku, czyny chuligańskie i czynną napaść na funkcjonariusza publicznego.
- Chcesz, napisać że jesteśmy kamieniarzami? - tłumaczy się z przemocy anarchistów Marek. - Myślisz, że mówimy teraz między sobą: świetnie się zabawiliśmy, gliniarze dostali nieźle w czajnik. Myślisz, że liczymy lupy: 14 kasków, Starcze i 13 gliniarzy w szpitalu? My nie jesteśmy kibicami meczu Legia - Widzew. Wróciliśmy do naszego squatu i co tu widzisz? Damian maluje okna, a ja buduję kominek. Ale gdy tylko usłyszymy, że gdzieś trzeba bronić naszej wolności, znowu ruszymy. Ci z Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego są duzi t bezkarni. Mają cię gdzieś. Możesz tylko przeczytać w gazetach: zainwestowano kolejne setki dolarów w farmę w Chinach, wycięto następne hektary lasów tropikalnych Puszczy Amazońskiej, Chiny kolonizują Tybet. Więc nosisz to w sobie, sam w szarym tłumie, i nic nie możesz zrobić. Aż wreszcie zbiera się takich jak ty więcej. Czujesz się i zaczynasz, odreagowywać - wybijasz szyby w McDonaldzie, KFC, salonie Mercedesa. Ale przecież nie jest to demolka dla przyjemności. W ten sposób zwracasz uwagę świata, który chowa głowę w piasek, na swoje poglądy. Pokazujesz tym kolesiom, z MFW i BŚ, że protestujesz. A że policja broni tych sukinsynów, to bierzesz kostkę brukową i po prostu rzucasz.

Knedliki za szefa Banku Światowego
Polscy anarchiści szacują, że było ich w Pradze około 300, w tym 15 przeciwników globalizacji z Federacji Anarchistycznej w Poznaniu - tutaj właśnie działa Marek, student ochrony środowiska. Demonstrowało też kilkunastu przedstawicieli polskich partii i związków zawodowych.
- Z młodych z Unii Pracy czy PPS-u śmiać się chciało. Stawali tam gdzie gaz leciał i robili sobie zdjęcia - drwi Marek - Zachowywali się jak ciekawscy turyści: My wzięliśmy na siebie największą blokadę uzbrojonej policji.
- W wąskim, przejściu trudna do zdobycia - relacjonuje Damian, bezrobotny elektromonter z poznańskiej grupy anarchistów - Dopiero po rozbiciu naszego bloku policja mogła zająć się nastawionymi pokojowo pochodami: różowym i żółtym. Gdybyśmy my również protestowali pokojowo, szybko rozbito by każdy blok z osobną.
Taktykę demonstracji przygotowano kilka tygodni przed spotkaniem w Pradze. Głównym koordynatorem protestu była czesko-amerykańska Inicjatywa Przeciw Ekonomicznej Globalizacji. Aktywiści z Polski, młodzi ludzie z ruchu anarchistycznego i ekologicznego, przyjęli wszystkie ustalenia. Najważniejsze: zablokować wyjazd z centrum kongresowego i zmusić bankierów oraz ministrów finansów do rozwiązania Banku Światowego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Federacją Anarchistyczna z Polski agitowała przez Internet:
"Do Pragi zjeżdża się około 20 tysięcy nażartych/tłustych, z nieświeżymi oddechami, nienawidzących ludzi Bez kart kredytowych, katujących swe żony i dzieci, rzygających na ekologię, futbol, punk rock i Helenę. Vondrackową - bankierów, polityków i biznesmenów. Ich cel jest jeden: napchać się jeszcze więcej. Będą tylko żreć, chlać, ględzić, że ciągle im mało i ludzie muszą więcej pracować. Chronić ich bankietów będą (przed tymi, których to niby: reprezentują) setki i tysiące policjantów/ specjalnych jednostek, tajniaków. Wszystko to za nasze pieniądze - Boże jacy Oni są wstrętni - nie możemy im na to pozwolić!
Pojedźmy tam wszyscy i dajmy im odczuć na własnej skórze to jak bardzo ich nie lubimy i nie potrzebujemy: Dość okupionego krwią i potem zysku z wyzysku, dość neoliberalizmu kosztem słabszych. (...) Dla pierwszych 10 osób, które skopią dupę szefowi Banku Światowego - knedliki gratis!".
- Solidaryzowaliśmy się z protestami w Seattle, Waszyngtonie czy Melbourne - mówią poznańscy anarchiści. - Ale były za daleko od nas, żeby tam pojechać. Do Pragi blisko - mogliśmy fizycznie pokazać, że również Polacy są zaangażowanie w akcje antyglobalizacyjne, że jest nasz dużo.
Anarchiści podają, że demonstrowało ogółem około. 20 tys. osób. Inne źródła podają, że protestujących było 6-12 tys.

Ząb za ząb, pałka za kij
- Zanim doszło do protestu, jego organizatorzy próbowali ustalić: jak dalece można się posunąć w przemocy?.
- Niektórzy zdecydowanie mówili: nie dla wojny. Ha przykład blok różowy. Nastawił się tylko na tańce, muzykę i przekomarzanie z policją. Mimo to został zaatakowany przez policję - opowiada Kasia z poznańskiej Federacji Anarchistycznej -studentka V roku ochrony środowiska.
-Polacy szli obok Greków, Hiszpanów, Białorusinów, i Rosjan, w jednym bloku "pokrewieństwa".
- Bo właśnie ci ludzie, te państwa najbardziej, odczuwają globalizację. Dlatego też tutaj był największy radykalizm i doszło do największych potyczek z policja - komentuje Damian.
-Wiedzieliśmy, że demonstracja przerodzi się w wojnę. Pokojowe wystąpienia, happeningi, petycje, protesty nie sprawdziły się. Po Seattle i Melbourne zadyma wisiała w powietrzu - twierdzi Marek i zapewnia, że policja też nie była pokojowo nastawiona. - To nie było tak, że jakiś jeden policjant rzucił w nas kamieniem, bo mu za bardzo szurał pod butem. Na tyłach policji odrzucano po 10 kamlotów na raz. Nawet, jeśli, przyjąć, że część protestujących łamała prawo, to nie tłumaczy to agresji, brutalności atakujących policjantów. INPEG twierdzi, że nie czuje się odpowiedzialny za pobitych policjantów i zniszczenia. Zapewnia, że potępia przemóc Zarówno tę ze strony protestujących- jak i ze strony funkcjonariuszy publicznego porządku.
- Zatrzymano mnie (Katarzynę również) w areszcie. To było pierwszego dnia demonstracji. Musieliśmy wyjść z tłumu, bo miałem rozwaloną głowę. Zgarnęli nas tajniacy, brutalnie zapakowali do oddzielnych samochodów, skrępowali ręce. Rzucali wyzwiskami. Ja miałem kamerę, Kasia aparat, powiedzieliśmy, że jesteśmy dziennikarzami z niezależnych mediów. Puścili - relacjonuje Marek. - Tego samego dnia aresztowano kilkadziesiąt osób. Agresja policji narastała. Następnego dnia były łapanki. Nocne brygady w kominiarkach: Wyskakiwali z cywilnych samochodów i rzucali ludzina ścianę tylko dlatego, że wyróżniali się swoim strojem.
- W areszcie odmawiano jedzenia, płynów, spania. Niektórym zatrzymanym kazano na stojąco czuwać przez 32 godziny. Amerykanka, którą molestowano seksualnie, wyskoczyła przez okno. Gdy ktoś mówił: nie rozumiem, to brali cegłówkę i jeździli nią po głowie. Hiszpanów skuli kajdankami i zrzucali ze schodów. Osobom z Izraela wpuszczono do celi nazistów - Kasia powtarza to, co słyszała. Ale twierdzi, że to nie plotki, lecz "sprawdzone informacje".
- Pewnie byś chciała zobaczyć wybite zęby albo wyniki obdukcji, bo inaczej nie uwierzysz? A może powiesz nam, że policja słusznie i zgodnie z prawem zamknęła legalnie funkcjonujące antyglobalizacyjne biuro informacyjne i lokal wynajęty przez INPEG, gdzie ludzie mogli się umyć, coś zjeść, przebrać - oburza się Marek.

To se ne wrati za nasze pieniądze
- Powiem ci jak to jest z tą naszą antyglogalizacją. Tak jak z ochroną środowiska. Odgórne reformy, nowe ustawy, spotkania na szczycie, systemy niczego nie zmieniają, bo ludzie mają to w dupie. Jeżeli ty nie pogadasz i nie przekonasz mamy, taty, siostry, że nie wolno wylewać oleju do kanalizacji, to żadne prawo ich tego nie nauczy. Jeżeli oddolnie, ze społecznej inicjatywy nie uda się zmienić świata, to żaden system go nie zmieni - Marek jest przekonany, że protest anarchistów w Pradze nie wchodzi w żaden system. W komunistyczny też nie.
Polscy organizatorzy antyszczytu s-26 wyjaśniają w Internecie, dlaczego polityka MF i BŚ rodzi ich protesty:
"Nie możemy na to pozwolić, by stało się z nami to, co z krajami III śwista, których ludność głoduje, a kraje te eksportują żywność do krajów bogatej północy. Czemu? Bo muszą spłacać olbrzymie "pomocowę" kredyty- Gdzie wkroczył BŚ i MFW, zaczynała się nakręcać spirala zadłużenia, wszędzie niszczono środowisko. (...)
W BŚ i MFW kredyty zaciągają rządy. Oczywiście obywatele nie mają najmniejszego wpływu na wysokość zaciągniętych pożyczek, ale to oni muszą je potem spłacać.
Szczególnie bliskie stosunki łączą BŚ i MFW z wojskowymi dyktaturami Ameryki Południowej, krwawymi rządami w Indonezji i Chinach. Fundusze pochodzące z pożyczek udzielanych tym państwom wykorzystywane są m.in. do ścigania opozycji i rozbudowy obozów pracy przymusowej (Chiny).
Forsując odgórny proces globalizacji, BŚ i MFW przyczyniają się do zagłady lokalnych kultur. Niszczą różnorodność obyczajów f stylów życia. (...) Dławią autonomię lokalnych wspólnot.
A my im pokażemy, że nie ma lekko - to se ne wrati - nie będą już nigdy w spokoju żreć i chlać za nasze pieniądze".
Obrady plenarne obu światowych instytucji finansowych zakończyły się dzień wcześniej. Szef MFW, Horst Koehler, powiedział, że podstawą przyszłych działań MFW nie będą kolejne programy kredytowe, lecz przede wszystkim zapobieganie następnym kryzysom i badanie źródeł niestabilności sektora finansowego. Prezes Banku Światowego za główny cel działania uznał walkę z ubóstwem. Nie rozwiązano jednak problemu ogromnych długów Trzeciego Świata. W przyszłym roku we wrześniu ma odbyć się kolejny szczyt MFW i BŚ w Waszyngtonie. Przeciwnicy globalizacji już o nim myślą.

Kapitalizm zabija - zabij kapitalizm
To jedno z czołowych haseł na transparentach protestujących w Pradze. Kapitalizm "jest główną przyczyną naszych społecznych i ekologicznych problemów" - takie poglądy propagują organizatorzy Globalnych Dni Akcji przeciwko Kapitalizmowi. Przed protestem w Pradze polecali różne formy akcji. Między innymi: przejazdy rowerami dużych grup, marsze, tańce, rozdawanie żywności, "zawłaszczanie i rozdawanie luksusowych artykułów konsumpcyjnych - sabotowanie, niszczenie i zakłócanie działania infrastruktury kapitalistycznej - zawłaszczanie kapitalistycznego, bogactwa i zwracanie go ludziom pracującym ".
Poznańscy anarchiści w Pradze niczego nie zawłaszczyli. W Poznaniu owszem - kilka lat temu zajęli opustoszałe baraki, w których utworzyli swój squat "Rozbrat". Na murach napisali: "Przyszłość będzie nasza mimo wrogich krzyków, bo my rośniemy tu niczym kwiaty na śmietniku".

BARBARA JADZIŃSKA-ZGUBIEŃSKA

Express Bydgoski 13.10.2000 r.

---