Parlamentaryzm jest najodpowiedniejsz? form? organizacji dla spo?ecze?stwa opartego na pracy najemnej i wyzysku mas ludowych przez posiadaczy kapita?u.
Piotr Kropotkin
Błąd
  • XML Parsing Error at 1:385. Error 9: Invalid character

A gdyby transport by? bezp?atny?

rozbrat.org

R?nica pomi?dzy bogatymi a biednymi stale si? powi?ksza. Wysokie czynsze w centrum miast powoduj? rugowanie biedniejszych na odleg?e peryferie. Ceny biletw s? dla nich dodatkow? kar? za brak pieni?dzy, ale ich potrzeby transportowe s? rwne innym obywatelom. Kolejne miasta w ?wiecie eksperymentuj? zatem z darmow? komunikacj? miejsk? i to im si? op?aca.

S? takie dni w roku, kiedy nie sposb bez wstr?tu wyj?? na ulice mojego miasta. Panuje kiepska widoczno??, smrd dra?ni nosy przechodniw, smog unosi si? w powietrzu, a do tego korki na ulicach, ha?as i chodniki zablokowane przez parkuj?ce na nich samochody. W?adze miasta dostrzegaj? problem i proponuj? budow? nowych drg oraz podziemnych parkingw. Z pieni?dzy podatnikw powstaj? zatem udogodnienia dla indywidualnych u?ytkownikw drg, co zach?ca do zakupu wi?kszej liczby aut. Po pewnym czasie zaczyna brakowa? dla nich miejsca i konieczne s? nowe inwestycje drogowe.

A gdyby tak podj?? prb? uwolnienia si? od zmory korkw oferuj?c wszystkim bezp?atne przejazdy autobusami i tramwajami, a w przysz?o?ci tak?e poci?gami? Wszak?e wszyscy p?acimy na transport publiczny i utrzymanie drg z naszych podatkw, a oprcz tego kupujemy bilety, by mc korzysta? z tramwajw, autobusw i poci?gw. To chyba niezbyt uczciwe, ?e p?acimy dwa razy za t? sam? us?ug?? Dodajmy, ?e wi?kszo?? naszych podr?y to dojazdy do pracy lub szko?y, ewentualnie na zakupy, a podr?e rekreacyjne stanowi? zdecydowan? mniejszo??. G?wnymi beneficjantami transportu publicznego s? zatem przedsi?biorcy i sieci handlowe.

Zero biletw, zero gapowiczw
Jest takie miasto w Belgii, w ktrym wszystkie przejazdy autobusami s? darmowe. Dwana?cie lat temu mieszka?cy Hasselt zdecydowali, ?e nie chc? p?aci? za bilety komunikacji miejskiej. Popar?a ich rada miasta, podpisano te? porozumienie z zarz?dem regionu Limburgii o wsp?finansowaniu tego przedsi?wzi?cia. 1 lipca 1997 r. wprowadzono ambitn? reform? transportu publicznego pod nazw? Taryfa zero. Liczba autobusw wzros?a pi?ciokrotnie, a liczba pasa?erw kilkunastokrotnie.

Hasselt to miasto wielko?ci Przemy?la, zamieszkane przez ponad 70 tys. mieszka?cw. Chodniki s? tam szerokie, ulice przejezdne, wypadkw drogowych jest niewiele, a na autobus czeka si? najwy?ej dziesi?? minut. Nie zawsze tak by?o. W po?owie lat 90. ubieg?ego wieku arterie miasta by?y zatkane samochodami, poziom zanieczyszczenia alarmuj?cy, autobusw niewiele. Chocia? Hasselt jest czwartym co do wielko?ci miastem Belgii, to zajmowa?o kiedy? pierwsze w kraju miejsce w rankingu motoryzacji. Liczba samochodw osobowych zarejestrowanych w Hasselt wzros?a o 25 procent w latach 19871999, podczas gdy ludno?ci przyby?o w tym okresie 3,3 procent. ?ycie w mie?cie sta?o si? niezno?ne, rozwa?ano r?ne projekty rozbudowy infrastruktury drogowej Ostatecznie wybrano jednak likwidacj? biletw komunikacyjnych i ograniczenie ruchu samochodowego w centrum. Jednym z powodw przyj?cia tego programu by? niedobr funduszy gmina nie mia?a wystarczaj?cej ilo?ci pieni?dzy, aby budowa? nowe drogi. Dokonano kalkulacji i okaza?o si?, ?e darmowy transport b?dzie ta?szy ni? nowa obwodnica.

Now? polityk? transportow? wprowadzono pod has?em: Miasto gwarantuje wszystkim prawo do przemieszczania si?. Projekt odnis? natychmiastowy sukces. Do lipca 1997 r. ka?dego dnia oko?o tysi?ca pasa?erw korzysta?o z autobusw. Obecnie ?rednia wynosi ponad 12 tysi?cy pasa?erw dziennie. Przeprowadzone w 1998 r. badania wykaza?y, ?e 23 procent pasa?erw stanowi? dawni u?ytkownicy samochodw, 14 procent to byli piesi i 18 procent byli rowerzy?ci. Zwi?kszono liczb? autobusw z 8 do 46, za? obs?ugiwanych linii z 2 do 9, w tym jedn? do lotniska poza miastem. Uruchomiono dwie linie nocne.

Rwnie? regionalne po??czenia autobusowe, tzw. czerwone linie, s? bezp?atne, ale tylko dla mieszka?cw Hasselt. Osoby zamieszka?e poza miastem na po??czenia regionalne musz? kupi? bilety, z wyj?tkiem dzieci do lat 12, ktre nic nie p?ac?. Bezp?atny dla wszystkich studentw i pracownikw jest przejazd lini? regionaln? z Hasselt do kampusu uniwersyteckiego w mie?cie Diepenbeek i z powrotem.

Ze wzgl?du na spadek ruchu samochodowego zmala?y koszty utrzymania drg. Darmowe miejsca parkingowe przesuni?to na peryferie, zbudowano przej?cia podziemne i k?adki z windami dla pieszych, powi?kszono tereny zielone. Zmniejszono pr?dko?? poruszania si? samochodem do 30 km na godzin?, poprzez wprowadzenie licznych progw zwalniaj?cych. Na wydzielonych pasach jezdni dla autobusw nie ma ?adnych progw, co dodatkowo zach?ca do korzystania z komunikacji miejskiej. Przebiegaj?c? przez miasto tras? szybkiego ruchu (przypominaj?c? s?ynn? drog? przecinaj?c? Augustw, przyczyn? konfliktu wok? Rospudy) przekszta?cono w bulwary spacerowe, wydzielaj?c strefy dla pieszych o szeroko?ci 9 metrw, ?cie?ki rowerowe i pas jezdni dla autobusw. Osoby niepe?nosprawne maj? u?atwiony dost?p do autobusw i mog? rezerwowa? miejsce na godzin? przed podr?? dzwoni?c pod specjalny numer telefonu lub wysy?aj?c maila. Powiadomiony o wszystkim kierowca ma obowi?zek pomc przy wsiadaniu i wysiadaniu osobie poruszaj?cej si? na wzku. Miasto oferuje rwnie? bezp?atne rowery rozstawione na placach i skwerach.

Po wprowadzeniu darmowego transportu wzros?a o ponad 30 procent liczba odwiedzin pacjentw w szpitalach. W?rd pasa?erw pojawi?o si? wi?cej przyjezdnych z prowincji, co z kolei zwi?kszy?o obroty lokalnego handlu.

System bezbiletowego transportu kosztuje podatnikw 1,9 mln euro rocznie (dane z 2006 r.). Wynosi to jeden procent bud?etu gminy i stanowi 26 procent kosztw operacyjnych systemu komunikacyjnego. Bud?et regionalny Limburgii pokrywa reszt? (oko?o 5,4 mln) w ramach d?ugoterminowej umowy. Nie ma to nic wsplnego z paso?ytowaniem jednego miasta na zasobach regionu. To uczciwa umowa, bowiem 52 procent pasa?erw miejskich autobusw na co dzie? mieszka poza Hasselt, ale mog? si? porusza? po mie?cie bez biletw.

Do?wiadczenia tego miasta wskazuj?, ?e likwidacja biletw zmienia przyzwyczajenia ludzi i nie musi by? to sytuacja odosobniona. W 2008 r. firma TNS UK przeprowadzi?a w Wielkiej Brytanii sonda? opinii w?rd kierowcw samochodw. Okaza?o si?, ?e a? 72 procent badanych odmwi?o rezygnacji z codziennego poruszania si? samochodem, dopki nie b?d? mogli korzysta? z transportu publicznego bez biletw. W Polsce niestety nikt jeszcze nie przeprowadza? podobnych bada?.

Brak pieni?dzy nie jest przest?pstwem
R?nica pomi?dzy bogatymi a biednymi stale si? powi?ksza, natomiast wysokie czynsze w centrum miast powoduj? rugowanie biedniejszych na odleg?e peryferie. Ceny biletw s? dla nich dodatkow? kar? za brak pieni?dzy, podczas gdy ich potrzeby transportowe s? rwne innym obywatelom. Dla osb o niskich zarobkach, zw?aszcza dla rodzin z dzie?mi, op?aty za podr? tramwajem czy autobusem stanowi? du?? cz??? bud?etw domowych. Dla osb bez dobrze p?atnego zaj?cia ceny biletw mog? by? przeszkod? w znalezieniu lepszej pracy, posy?aniu dzieci na zaj?cia pozalekcyjne, a nawet w poszukiwaniu ta?szej ?ywno?ci. Karanie za brak pieni?dzy oznacza, ?e prawo ka?dego cz?owieka do swobodnego przemieszczania si? jest dzisiaj fikcj?, bo uzale?niono je od grubo?ci portfela.

Od przeciwnikw zniesienia biletw us?yszymy prawdopodobnie, ?e wykorzystanie ?rodkw publicznych na pokrycie kosztw darmowego transportu by?oby niesprawiedliwe, poniewa? nie ka?dy z niego korzysta. Ale podobnie jest w przypadku drg. Nie wszyscy maj? samochody, ale wszyscy p?ac? podatki, m.in. na budow? i utrzymanie drg. Niestety, transport zbiorowy nie otrzymuje nale?ytego wsparcia. Nak?ady pa?stwa polskiego na inwestycje w infrastruktur? komunikacyjn? w latach 20012004 na drogi wynosi?y 92 procent, a na kolej 8 procent. Poza tym korzy?ci dla spo?ecze?stwa i ?rodowiska naturalnego wydaj? si? bezspornie wi?ksze w przypadku darmowego korzystania z transportu zbiorowego. Oto najwa?niejsze z nich:

1. Ograniczamy emisj? dwutlenku w?gla i innych gazw cieplarnianych (ok. 45 procent tych emisji pochodzi z samochodw), w efekcie zmniejszamy liczb? zachorowa? na raka, astm? i inne choroby uk?adu oddechowego, ktrych poziom gwa?townie wzrs? wraz z rozwojem tranzytu samochodowego. Nale?y rwnie? wzi?? pod uwag? zanieczyszczenia emitowane przez rafinerie i fabryki samochodw.
2. Likwidujemy korki i zmniejszamy ha?as, co poprawia jako?? ?ycia mieszka?cw.
3. Ograniczamy przedostawanie si? toksycznych substancji chemicznych do rzek i mrz.
4. Zmniejszamy oglne zu?ycie ropy naftowej, benzyny i oleju nap?dowego, a zatem oszcz?dzamy na imporcie ropy. Zagro?enie globalnym ociepleniem powinno rozwia? pozosta?e jeszcze w?tpliwo?ci.
5. W zwi?zku z rezygnacj? z druku biletw oszcz?dzamy papier i nie wydajemy pieni?dzy na konserwacj? automatw biletowych.
6. Likwidujemy bariery finansowe dla osb mniej zamo?nych, zapobiegamy izolacji wielu spo?eczno?ci.
7. Zmniejszamy nierwno?ci pomi?dzy dotacjami na infrastruktur? drogow? dla indywidualnych u?ytkownikw i dla u?ytkownikw transportu zbiorowego.
8. Zmniejszamy zapotrzebowanie na now? infrastruktur? drogow?.
9. Zwi?kszamy atrakcyjno?? turystyczn? naszego regionu. Przyczyniamy si? do rozwoju lokalnej gospodarki, poniewa? wi?cej pieni?dzy zostaje na miejscu.
10. Oszcz?dzamy na kosztach kryminalizacji jazdy na gap?, nie op?acaj?c kontrolerw, s?dw i komornikw za ich us?ugi.
11. Drogi staj? si? bezpieczniejsze, a co za tym idzie zmniejszamy wydatki na s?u?by ratownicze i leczenie ofiar (zdecydowana wi?kszo?? wypadkw ma zwi?zek z ruchem samochodowym).
12. Upraszczamy rachunkowo?? firm transportowych, oszcz?dzamy na biurokracji.
13. Tworzymy nowe miejsca pracy przy produkcji i obs?udze tramwajw, autobusw, poci?gw.

Kasuj w?adz?, nie bilety
Przyk?ad belgijskiego miasta zainspirowa? radykalne ruchy spo?eczne na ca?ym ?wiecie. We Francji cz?onkowie stowarzysze? bezrobotnych i anarchi?ci organizuj? przy okazji wrze?niowych Dni bez samochodu zbiorowe przejazdy gapowiczw i wiece na dworcach. Szkocka Partia Socjalistyczna uczyni?a z darmowego transportu jedno ze swych hase? wyborczych. W Nowej Zelandii, USA i Walii ruchy ekologiczne demonstruj? i zbieraj? w tej sprawie podpisy pod petycjami. W Szwecji m?odzie? anarchosyndykalistyczna z organizacji SUF za?o?y?a kas? ubezpieczeniow? dla gapowiczw. Sk?adka ubezpieczeniowa jest konkurencyjna w stosunku do ceny biletu miesi?cznego, o czym poinformowano pras? i politykw. Postulaty protestuj?cych dotycz? wprowadzenia darmowej komunikacji dla wszystkich bez wzgl?du na dochody, wiek i narodowo?? oraz natychmiastowego wstrzymania egzekucji grzywien, kontroli i spraw s?dowych przeciw gapowiczom. Nie mo?na bowiem kara? mandatami ludzi, ktrzy wybieraj? najbardziej korzystny dla kieszeni i zdrowia og?u ?rodek transportu. Warto te? wspomnie? o pomys?ach na dodatkowe pieni?dze dla transportu zbiorowego. Chodzi o wp?ywy z podatkw od kapita?u i centrw handlowych, ktre korzystaj? z transportu swoich klientw. Pieni?dze dla kolei mo?e zapewni? obowi?zek przewo?enia towarw kolej?, czyli realizacja has?a: Tiry na tory. Racjonalnemu gospodarowaniu funduszami sprzyja? b?dzie tak?e zarz?dzanie przedsi?biorstwami komunikacyjnymi przez samorz?dy pracownicze i uspo?ecznienie bud?etw lokalnych (partycypacja mieszka?cw w ustalaniu priorytetw), a tak?e obowi?zek konsultowania najwa?niejszych decyzji z u?ytkownikami.

Powtarzane cyklicznie demonstracje zaczynaj? w ko?cu przynosi? efekty. W 2002 r. w ?lady Hasselt posz?y francuskie miasta Compigne i Chteauroux (ka?de z nich liczy po 50 tys. mieszka?cw). W 2006 r. uruchomiono po jednej linii darmowych autobusw w angielskich miastach Leeds, Bradford i Huddersfield. Za przejazdy autobusami nie musz? te? p?aci? mieszka?cy szwedzkiej gminy Overtornea i nowozelandzkiego Invercargill.

A co z Polsk?? Wszystkie ekologiczne i socjalne argumenty na rzecz likwidacji biletw znajd? u nas zastosowanie, ale podobnie jak w innych krajach si?a samych argumentw raczej nie wystarczy.

Rafa? Grski
(Komisja ?rodowiskowa IP, Krakw)

Opracowane na podstawie:
Hasselt Celebrates 10 years of free PublicTransport, www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release
Tracy Stokes, Why free public transport would work, www.ecostreet.com/blog/responsibletransport
Free public transport in Action, www.freepublictransport. org
Dave Olsen, No Hassle Transit? Try Hasselt, www. thetyee.ca/Views/2007/07/09/
Nofares3/ Martin Shipton, Free public transport for Wales, politicians urge in radical plan, www.walesonline.co.uk/news/wales-news yann Lupec, Oser les transports gratu www.metrosamizdat.net

Artyku? uka?e si? w wydaniu Trybuny Robotniczej nr 14/2009 z 2 kwietnia

Tego samego autora

Brak pasuj?cych artyku?w


Nie masz uprawnie?, aby dodawa? komentarze. Musisz si? zarejestrowa?

Najnowsze informacje

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Stop betonowym parkom. Relacja ze spotkania z mieszka?cami Poznania

Pozna? :: 02 sierpnia :: Komentarze (0)

Stop betonowym parkom. Relacja ze spotkania z mieszka?cami Poznania

W czwartek 26.07 w godzinach od 18.30 do 20.30 na terenie p?ywalni letniej w Parku Kasprowicza odby?a si? debata Stop betonowaniu Poznania zorganizowana przez Stowarzyszenie Kolektyw K?pielisko. Prowadzi?a j? i moderowa?a Kalina Olejniczak.W spotkaniu udzia? wzi??o oko?o 60 osb, mieszka?cw ?azarza i innych dzielnic, radnych osiedlowych, spo?ecznikw i przyrodnikw.

Więcej...

O?wiadczenie przywrci? wod? lokatorom!

Pozna? :: 18 lipca :: Komentarze (0)

O?wiadczenie  przywrci? wod? lokatorom!

Z pocz?tkiem tygodnia sp?ka miejska Aquanet odci??a wod? w jednej z kamieniec przy ulicy 28 Czerwca. Tym sposobem pi?? gospodarstw domowych zosta?o pozbawionych do niej dost?pu (w tym trzy osoby powy?ej 70 roku ?ycia i rodzina z czwrk? dzieci). Bezpo?rednio odpowiedzialnym za ten stan rzeczy jest pe?nomocnik w?a?ciciela kamienicy, ktry...

Więcej...

Pozna?:Pracownicy niemedyczni ??daj? wy?szych p?ac!

Pozna? :: 16 lipca :: Komentarze (0)

Pozna?:Pracownicy niemedyczni ??daj? wy?szych p?ac!

16 lipca odby?a si? pikieta pracownikw niemedycznych jednego z Pozna?skich szpitali klinicznych. Protest organizowa?a Inicjatywa Pracownicza. Wstawi?o si? na ni? ok. 40 pracownic i pracownikw, domagaj?cych si? poszanowania swojej pracy i przede wszystkim wy?szych zarobkw.

Więcej...

Pierwsza broszura w serii Biblioteczka @-TAK-u - Kuszenie nacjonalizmem

Publikacje :: 15 lipca :: Komentarze (0)

Pierwsza broszura w serii Biblioteczka @-TAK-u  - Kuszenie nacjonalizmem

Nacjonalizm wci?? kusi zubo?a?ych, poniewa? inne perspektywy wydaj? si? bardziej ponure. Kultur? przodkw zniszczono, tote? z pragmatycznego punktu widzenia, ponios?a ona pora?k?. Jedynymi potomkami, ktrzy przetrwali, s? ci, ktrzy zamieszkali wewn?trz ustroju naje?d?cy i przetrwali na kra?cach ?mietnisk. Pora?k? ponios?y te? przer?ne utopie poetw i marzycieli oraz liczne mitologie proletariatu....

Więcej...

Obz dla klimatu. Odzyskujemy energi?

Kraj :: 04 lipca :: Komentarze (0)

Obz dla klimatu. Odzyskujemy energi?

Politycy i biznesmeni w cieniu gabinetw decyduj? o tym, w jaki sposb mo?na wykorzystywa? zasoby naturalne, nie dbaj?c o zdrowie i ?ycie ludzi i innych zwierz?t. Degradacja ?rodowiska, wynikaj?ca z prowadzenia polityki wyzysku, doprowadzi?a do zmian klimatycznych, ktre b?d? mia?y wp?yw na ka?dego z nas. Aby przeciwstawi? si? tym procesom...

Więcej...

Translate page

Belarusian Bulgarian Chinese (Simplified) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hungarian Icelandic Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Norwegian Portuguese Romanian Russian Serbian Spanish Swedish Ukrainian