Państwo jest najbardziej jaskrawym, najbardziej cynicznym i najbardziej pełnym zaprzeczeniem tego co ludzkie.
Michał Bakunin

Noblista Dario Fo nie żyje

Paweł Demirski via Wyborcza.pl

wyborcza plWczoraj w wieku 90 lat zmarł Dario Fo. Kiedy włoskiemu dramatopisarzowi, satyrykowi i aktorowi związanemu z lewicą przyznano w 1997 r. Nobla, część świata literackiego zatrzęsła się z oburzenia.  „Żyłem otoczony synami robotników i przemytników. Historie, które opowiadali, były ostrymi satyrami na hipokryzję polityków i klasy średniej, na dwulicowość nauczycieli i prawników. Urodziłem się już upolityczniony” – powiedział Dario Fo w wywiadzie dla „Guardiana”.

Fo był dla mnie najbardziej inspirującym twórcą teatralnym XX w. Pierwszy raz usłyszałem o nim, kiedy rok po Wisławie Szymborskiej otrzymał Nagrodę Nobla. Polskie środowisko literackie, które w 1997 r. uznało, że sztuka polityczna to pieśń przeszłości, nie kryło oburzenia. Czesław Miłosz przyznawał, że „nie znosi Fo”. Prof. Janina Klave, tłumaczka literatury, skomentowała: „Nie chcę wypowiadać się o nim, bo go wyjątkowo nie lubię”. Mówiono o kompromitacji nagrody. A polskie wydawnictwa jasno tłumaczyły, dlaczego Fo wydawać nie będą: „jego polityczne poglądy mogłyby nie przypaść do gustu polskim czytelnikom”; „nie będziemy go drukować, gdyż nie ma on w naszym kraju przyjaciół”.

Uznałem wtedy, że jeżeli dramatopisarz ma tylu wrogów w Polsce i na świecie („To antynagroda dla antypisarza”, skomentował włoski konkurent do Nobla Mario Luzi), to jest to postać, którą należy koniecznie poznać!

Okazało się, że jest z tym pewien kłopot i Dario Fo rzeczywiście nie ma wielu przyjaciół w Polsce. Ani tłumaczeń. Należy w tym momencie zaznaczyć, że w 1997 r. siedemset teatrów na całym świecie miało przynajmniej jedną sztukę Fo w repertuarze. W Polsce wystawiany i tłumaczony był sporadycznie.

Szczęśliwie trafiłem na książkę Moniki Gurgul „Teatr Dario Fo”. Po lekturze natychmiast okazało się, co takiego nie podoba się polskim literackim elitom. Czy pisarzowi wypada mieć wyraźne lewicowe poglądy? Czy można pisać sztuki namawiające do buntu wobec władzy („Nie płacimy, nie płacimy”), stające po stronie pracowników? Czy wolno wystawiać utwory szydercze wobec hipokryzji Kościoła, potępiane z ambon i na łamach watykańskich dzienników („Misterium Buffo”)?

Drugim powodem oburzenia elit był styl Dario Fo, pełen plebejskiego humoru, zapatrzony w tradycję dell’arte, lecz ciągle ją uwspółcześniający. Oddalał teatr i literaturę od akademickich dyskusji i parafiańskiej powagi, do świątyń sztuki wbiegał błazeńskim krokiem, rzucając na dzień dobry żart z otyłych kardynałów.

Jednocześnie Dario Fo był człowiekiem zaangażowanym w politykę, dostającym razy od włoskiej prawicy, ale też Włoskiej Partii Komunistycznej. Był artystą uciekającym od łatwych przyporządkowań, zawsze wiernym klasie społecznej, z której się wywodził. Jego przedstawienia grane były na stadionach i w siedzibach związków zawodowych – język, jaki wypracował, przyciągał klasy ludowe i intelektualistów.

Wreszcie – był praktykiem teatru, aktorem o wyjątkowej charyzmie i imponującym warsztacie. Jego lekcje aktorstwa na wideo zbyt rzadko oglądane są przez studentów szkół teatralnych. Dario Fo nie pisał tylko po to, żeby być czytanym, ale przede wszystkim, żeby być mówionym ze sceny. To ważne przy okazji Nobla dla Boba Dylana i świętego oburzenia części środowiska. Dorobek Dario Fo pokazuje, że literatura to także słowo żywe: wykrzyczane, wypowiedziane, wyśpiewane ze sceny. A nie wyłącznie białe kartki zapisane czarnym drukiem. Być może w obecnej sytuacji politycznej właśnie taka, żywa literatura jest nam potrzebna.

Czytajcie Dario Fo, żeby nie mówić potem, że byliście głupi.

Tego samego autora

Brak pasujących artykułów


Nie masz uprawnień, aby dodawać komentarze. Musisz się zarejestrować

Najnowsze informacje

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Tłumy neonazistów kontra “święto pokoju”

Świat :: 23 kwietnia :: Komentarze (0)

 Tłumy neonazistów kontra “święto pokoju”

21 kwietnia pojechaliśmy do niemieckiego miasteczka Ostritz, aby zaprotestować przeciwko odbywającemu się tam festiwalowi neonazistów „Schield & Schwert”. Dojazd na miejsce był utrudniony – po drodze przeszliśmy dwukrotnie dokładne kontrole policyjne i przeszukania naszych rzeczy.

Więcej...

NAZIS RAUS! Mówimy nie neonazistowskiemu festiwalowi!

Świat :: 29 marca :: Komentarze (0)

NAZIS RAUS! Mówimy nie neonazistowskiemu festiwalowi!

Od 20 do 21 kwietnia w hotelu „Neißeblick” w Ostritz (niewielkim Saksońskim miasteczku przy granicy z Polską wsią Krzewina) pod hasłem „Reconquista Europa” odbędzie się neonazistowski festiwal „Schild & Schwert” (Tarcza i Miecz, w skrócie SS) na który zjechać ma się kilka tysięcy neonazistów z Niemiec i innych krajów Europy,...

Więcej...

Polska: Represje za Czarny Protest, start procesu w Poznaniu

Kraj :: 25 marca :: Komentarze (0)

Polska: Represje za Czarny Protest, start procesu w Poznaniu

3 października 2016r. na ulice wielu polskich miast wyszło dziesiątki tysięcy osób protestujących przeciwko obywatelskiemu projektowi ustawy autorstwa Ordo Iuris, całkowicie zakazującemu aborcji. Demonstracje zorganizowane pod nazwą Czarny Protest odbiły się głośnym echem nie tylko w Polsce, ale też w zagranicznych mediach. Protesty solidarnościowe zorganizowano również m. in. we Włoszech,...

Więcej...

Demonstracja antyrasistowska w Łodzi

Kraj :: 24 marca :: Komentarze (0)

Demonstracja antyrasistowska w Łodzi

24 Marca uczestniczyliśmy w antynacjonalistycznej demonstracji w Łodzi. Na demonstracji pojawiło się ponad sto osób, które wykrzyczały swój sprzeciw przeciwko rasizmowi i ksenofobii. Zwrócono także uwagę na związki nacjonalizmu z systemem kapitalistycznym.

Więcej...

Solidarnie przeciwko terrorowi Turcji i antymigracyjnej polityce UE!

Poznań :: 24 marca :: Komentarze (0)

Solidarnie przeciwko terrorowi Turcji i antymigracyjnej polityce UE!

24 marca w samo południe, przy pomniku Starego Marycha na ul.Półwiejskiej w Poznaniu, kilkanaście osób wzięło udział w pikiecie solidarnościowej z Kurdyjkami i Kurdami oraz innymi mniejszościami etnicznymi regionu. Obecnie sytuacja Kurdów zamieszkujących północno-zachodni rejon Syrii – region Afrin jest wyjątkowo dramatyczna. Trwa ofensywa wojsk tureckich, które nie licząc się...

Więcej...

Translate page

Belarusian Bulgarian Chinese (Simplified) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hungarian Icelandic Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Norwegian Portuguese Romanian Russian Serbian Spanish Swedish Ukrainian