Parlamentaryzm jest najodpowiedniejszą formą organizacji dla społeczeństwa opartego na pracy najemnej i wyzysku mas ludowych przez posiadaczy kapitału.
Piotr Kropotkin

Noblista Dario Fo nie żyje

Paweł Demirski via Wyborcza.pl

wyborcza plWczoraj w wieku 90 lat zmarł Dario Fo. Kiedy włoskiemu dramatopisarzowi, satyrykowi i aktorowi związanemu z lewicą przyznano w 1997 r. Nobla, część świata literackiego zatrzęsła się z oburzenia.  „Żyłem otoczony synami robotników i przemytników. Historie, które opowiadali, były ostrymi satyrami na hipokryzję polityków i klasy średniej, na dwulicowość nauczycieli i prawników. Urodziłem się już upolityczniony” – powiedział Dario Fo w wywiadzie dla „Guardiana”.

Fo był dla mnie najbardziej inspirującym twórcą teatralnym XX w. Pierwszy raz usłyszałem o nim, kiedy rok po Wisławie Szymborskiej otrzymał Nagrodę Nobla. Polskie środowisko literackie, które w 1997 r. uznało, że sztuka polityczna to pieśń przeszłości, nie kryło oburzenia. Czesław Miłosz przyznawał, że „nie znosi Fo”. Prof. Janina Klave, tłumaczka literatury, skomentowała: „Nie chcę wypowiadać się o nim, bo go wyjątkowo nie lubię”. Mówiono o kompromitacji nagrody. A polskie wydawnictwa jasno tłumaczyły, dlaczego Fo wydawać nie będą: „jego polityczne poglądy mogłyby nie przypaść do gustu polskim czytelnikom”; „nie będziemy go drukować, gdyż nie ma on w naszym kraju przyjaciół”.

Uznałem wtedy, że jeżeli dramatopisarz ma tylu wrogów w Polsce i na świecie („To antynagroda dla antypisarza”, skomentował włoski konkurent do Nobla Mario Luzi), to jest to postać, którą należy koniecznie poznać!

Okazało się, że jest z tym pewien kłopot i Dario Fo rzeczywiście nie ma wielu przyjaciół w Polsce. Ani tłumaczeń. Należy w tym momencie zaznaczyć, że w 1997 r. siedemset teatrów na całym świecie miało przynajmniej jedną sztukę Fo w repertuarze. W Polsce wystawiany i tłumaczony był sporadycznie.

Szczęśliwie trafiłem na książkę Moniki Gurgul „Teatr Dario Fo”. Po lekturze natychmiast okazało się, co takiego nie podoba się polskim literackim elitom. Czy pisarzowi wypada mieć wyraźne lewicowe poglądy? Czy można pisać sztuki namawiające do buntu wobec władzy („Nie płacimy, nie płacimy”), stające po stronie pracowników? Czy wolno wystawiać utwory szydercze wobec hipokryzji Kościoła, potępiane z ambon i na łamach watykańskich dzienników („Misterium Buffo”)?

Drugim powodem oburzenia elit był styl Dario Fo, pełen plebejskiego humoru, zapatrzony w tradycję dell’arte, lecz ciągle ją uwspółcześniający. Oddalał teatr i literaturę od akademickich dyskusji i parafiańskiej powagi, do świątyń sztuki wbiegał błazeńskim krokiem, rzucając na dzień dobry żart z otyłych kardynałów.

Jednocześnie Dario Fo był człowiekiem zaangażowanym w politykę, dostającym razy od włoskiej prawicy, ale też Włoskiej Partii Komunistycznej. Był artystą uciekającym od łatwych przyporządkowań, zawsze wiernym klasie społecznej, z której się wywodził. Jego przedstawienia grane były na stadionach i w siedzibach związków zawodowych – język, jaki wypracował, przyciągał klasy ludowe i intelektualistów.

Wreszcie – był praktykiem teatru, aktorem o wyjątkowej charyzmie i imponującym warsztacie. Jego lekcje aktorstwa na wideo zbyt rzadko oglądane są przez studentów szkół teatralnych. Dario Fo nie pisał tylko po to, żeby być czytanym, ale przede wszystkim, żeby być mówionym ze sceny. To ważne przy okazji Nobla dla Boba Dylana i świętego oburzenia części środowiska. Dorobek Dario Fo pokazuje, że literatura to także słowo żywe: wykrzyczane, wypowiedziane, wyśpiewane ze sceny. A nie wyłącznie białe kartki zapisane czarnym drukiem. Być może w obecnej sytuacji politycznej właśnie taka, żywa literatura jest nam potrzebna.

Czytajcie Dario Fo, żeby nie mówić potem, że byliście głupi.

Tego samego autora

Brak pasujących artykułów


Nie masz uprawnień, aby dodawać komentarze. Musisz się zarejestrować

Najnowsze informacje

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Styczniowe rozprawy poznańskiego środowiska anarchistycznego

Poznań :: 05 stycznia :: Komentarze (0)

Styczniowe rozprawy poznańskiego środowiska anarchistycznego

7 stycznia w Sądzie na ul. Młyńskiej w Poznaniu, odbędzie się kolejna rozprawa w sprawie za Czarny protest, w którym jest oskarżone 6 osób. Nadal są przesłuchiwani świadkowie prokuratury, dotychczas było ich ponad 40. Przypominamy, że oskarżonym zarzuca się, że brali czynny udział w zbiegowisku wiedząc, że jego uczestnicy wspólnymi...

Więcej...

Portierki bez pieniędzy na święta. Pusta świąteczna paczka dla Rady Miasta Poznania

Poznań :: 20 grudnia :: Komentarze (0)

Portierki bez pieniędzy na święta. Pusta świąteczna paczka dla Rady Miasta Poznania

W czwartek 20 grudnia odbyło się spotkanie portierów i portierek strzegący miejskich budynków zarządzanych przez ZKZL. Inicjatywa Pracownicza organizuje pomoc prawną. Wszyscy oni zostali przed świętami bez pieniędzy. Pracodawca jest im winien wynagrodzenia za październik i listopad. Jednocześnie po spotkaniu zorganizowano konferencję prasową, na której pracownicy i pracownice przedstawili m.in....

Więcej...

Stanowisko OZZ Inicjatywa Pracownicza w sprawie portierów i portierek zatrudnionych na outsourcingu

Poznań :: 11 grudnia :: Komentarze (0)

Stanowisko OZZ Inicjatywa Pracownicza w sprawie portierów i portierek zatrudnionych na outsourcingu

23 listopada przed Urzędem Miasta Poznania odbył się protest przeciwko wyzyskowi portierek i portierów strzegących obiektów zarządzanych przez Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych. Byli oni zatrudnieni na outsourcingu, czyli przez firmy zewnętrzne. Wszystko wskazuje na to, iż w wyniku presji związku zawodowego Inicjatywa Pracownicza, ZKZL zdecydował się zerwać umowę z dotychczasowym...

Więcej...

Protest przed urzędem miasta w Poznaniu - outsourcing to gangrena

Poznań :: 23 listopada :: Komentarze (0)

Protest przed urzędem miasta w Poznaniu - outsourcing to gangrena

Dziś przed Urzędem Miasta w Poznaniu odbyła się pikieta zorganizowana przez OZZ Inicjatywa Pracownicza. Był to protest przeciwko zatrudnianiu na outsourcingu osób pracujących na terenie budynków należących do miasta. Wzięło w nim udział około 30 osób, w tym pracownicy i pracownice zatrudnione na ww. zasadach.

Więcej...

Stanowisko OZZ Inicjatywa Pracownicza w sprawie pracownic i pracowników portierni w budynkach należących do miasta Poznania

Poznań :: 20 listopada :: Komentarze (0)

Stanowisko OZZ Inicjatywa Pracownicza w sprawie pracownic i pracowników portierni w budynkach należących do miasta Poznania

OZZ Inicjatywa Pracownicza występowała już w obronie sprzątaczek zatrudnionych na Uniwersytecie Adama Mickiewicza i w poznańskich sądach, a także portierów i portierek pracujących na terenie Uniwersytetu Przyrodniczego. W sierpniu 2018 r. do Inicjatywy Pracowniczej, zgłosiły się poszkodowane pracownice, które pracowały dla firmy strzegącej obiekty zarządzane przez Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych....

Więcej...

Translate page

Belarusian Bulgarian Chinese (Simplified) Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Finnish French German Greek Hungarian Icelandic Italian Japanese Korean Latvian Lithuanian Norwegian Portuguese Romanian Russian Serbian Spanish Swedish Ukrainian