W artykule "Uwagi o anarchizmie" okazywał Pan wyraźne anarchistyczne sympatie. Mówił Pan o przeprowadzonym przez Daniela Guérina "procesie rehabilitacji", reintegrującym anarchizm w dwudziestym wieku. Czy można postrzegać anarchizm jako coś adekwatnego wobec społecznych problemów w rozwiniętych społeczeństwach kapitalistycznych?

Jak dobrze wiecie, idea ta jest szerokim pojęciem i wiele obejmuje. Ten konkretny nurt, który wyizolował i zbadał Guérin, jest bardzo wartościowy. Pokrywa się on w dużej mierze z wolnościowym marksizmem. Marksizm również obejmuje szerokie spektrum i istnieje punkt, w którym pewne odmiany obu idei bardzo się do siebie zbliżają. Przykładem mogą być ludzie tacy jak Karl Korsch, który wielce sympatyzował z hiszpańskim ruchem anarchistycznym, chociaż był pewnego rodzaju ortodoksyjnym marksistą. Sądzę, że ten zespół idei anarchosyndykalistycznych oraz wolnościowo-socjalistycznych, jest bardzo adekwatny... Moim zdaniem są to najwłaściwsze idee dla rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego; społeczeństwa, w którym... wydaje mi się, że tak rozumiany anarchizm sugeruje pewne zasady organizacji, będące jak najbardziej realistyczne. Zakłada on pewną, naturalną ewolucję wraz z wysokim poziomem technologii, komunikacji i eliminacją uciążliwej choć nie niezbędnej pracy. W takich warunkach jest zupełnie możliwe - a w istocie zasadniczo niezbędne - przejście do form społecznych tak bardzo adekwatnych dla rozwiniętych społeczeństw przemysłowych.

Fragment wywiadu: "Świadomość klasowa a ideologia władzy"



Strona umieszczona na portalu www.rozbrat.org