Paul Avrich (1931-2006) był amerykańskim historykiem, wieloletnim profesorem Queens College na Uniwersytecie Miejskim w Nowym Jorku (CUNY) i uznawano go za czołowego badacza dziejów anarchizmu. Specjalizował się w historii Rosji i ruchu anarchistycznego. Najbardziej znane są jego prace The Russian Anarchists (1967), Kronstadt 1921 (1970), The Haymarket Tragedy (1984) i Sacco and Vanzetti: The Anarchist Background (1991), a także zbiór wywiadów Anarchist Voices (1995). Wyróżniało go to, że obok archiwów korzystał z relacji ustnych: przez dziesięciolecia rozmawiał z dożywającymi swych dni uczestnikami ruchu, zwłaszcza imigrantami w Stanach Zjednoczonych. Jego zbiory trafiły po śmierci do Biblioteki Kongresu w Waszyngtonie.
Książka Portrety anarchistów ukazała się po raz pierwszy w 1988 r. nakładem Princeton University Press i doczekała wielu tłumaczeń. Jest to zbiór esejów biograficznych pisanych przez około dwadzieścia lat, część z nich to poprawione wcześniejsze teksty. Nie jest to więc jednolita monografia, lecz galeria sylwetek, która tworzy obraz ruchu anarchistycznego od środka.
Książka podzielona jest na trzy części: Rosja, Ameryka oraz Europa i świat. Obok postaci powszechnie znanych, takich jak Bakunin, Kropotkin, Emma Goldman czy Sacco i Vanzetti, Avrich pisze o postaciach mało znanych. Wśród nich są m.in. Nieczajew, Machno, Wolin, Alexander Berkman, Benjamin Tucker, Luigi Galleani, bracia Magón, Paul Brousse, Gustav Landauer, Mollie Steimer, a także australijski szewc i mówca J. W. Fleming. Całość koncentruje się głównie na anarchistach rosyjskich i amerykańskich oraz na ich wzajemnych wpływach, ale pojawiają się też wątki niemieckie, francuskie, meksykańskie, brazylijskie i inne, podkreślające międzynarodowe powiązania ruchu.
Avricha nie interesują tylko idee, ale także ludzie, ich osobowości, codzienność, wątpliwości i niekonsekwencje. Ważną rolę odgrywają anegdoty i cytaty z listów oraz rozmów, dzięki czemu tworzy wyraziste ogląd na postacie. Książka oddaje atmosferę czasów, ukazuje anarchizm jako ważną częścią światowej walki z niesprawiedliwością polityczną i społeczną. Pozostaje cennym wprowadzeniem do historii ruchu i dobrym punktem wyjścia do dalszej lektury.
Zobacz książkę
